Yazı Detayı
12 Nisan 2020 - Pazar 12:44
 
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (1)
M. Sıddık Algül
 
 


Mezopotamya’nın en eski şehirlerinden biri
olan Diyarbakır, coğrafi konumu nedeniyle
tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği
yapmıştır. Güneydoğu Toros dağlarının güneyinde,
yukarı Dicle havzasında, Dicle nehrinin
sağ kıyısında denizden 650 metre yükseklikte
bulunan Diyarbakır, batısındaki sönmüş volkanik
Karacadağ’dan akan lavların oluşturduğu kalın
bir tabaka üzerine kurulmuştur. Şehrin kurulduğu
bölge, kuzeyindeki dağlık yaylalarla güneydeki
step düzlükler arasında yerleşmeye elverişli
bir geçiş alanında bulunmaktadır.
Diyarbakır, bir yandan Akdeniz ve
Basra Körfezine, bir yandan Harput-Sivas-
Samsun yoluyla Karadeniz’e, bir yandan da
Bitlis ve Van gölü havzası üzerinden Azerbaycan
ve İran’a uzanan ana yolların kavşak noktasında
bulunmanın avantajlarını tarih boyunca taşımıştır.
Bu durum şehrin çeşitli dönemlerde savunma,
ticaret yollarını denetleme, gümrük kapısı, bir
uç savunma üssü, hububat stoklama ve dağıtma
merkezi ile kervanlar için barınak işlevlerini
üstlenmesini sağlamıştır. Özellikle ekonomik
ve ticari faaliyetler kentin gelişmesinde ve kültürel
değişiminde önemli rol oynamıştır.
Askerî üs işlevine sahip olması ise
kentin zaman zaman tahrip edilmesine, şu an
bazı yerlerin yıkılmasıyla beraber şehrin etrafını
saran ve bir kalkan balığına benzetilen surların
sık sık onarılmasına ve yeni işlev alanlarının
açılmasına neden olmuştur. İç kale ve Dış kale
olmak üzere ikiye ayrılan Diyarbakır surları,
şehrin coğrafi konumu nedeniyle tarihin her
döneminde önemini korumuştur. Diyarbakır’ın
ilk yerleşim yeri olan ve doğu yönündeki doğal
uçurumuyla çok uygun bir savunma ortamına
sahip olan İç Kale, Romalılar tarafından Dış
Kale yapıldıktan sonra da önemini korumaya
devam etmiş, her dönem şehrin yönetim merkezi
olmuştur. Tarihin çeşitli dönemlerinde yıkılmış,
onarılmış ve genişletilmiş olan bu surların
uzunluğu yaklaşık 5 bin 700 metre kadar olup
eni doğudan batıya 1400, güneyden kuzeye
1040 metre civarındadır.
Diyarbakır’ın ilk adı, Asur Kralı
Niran’a ait (M.Ö.1310-1281)bir kılıç kabzasında
“Amidi” veya “Amedi” olarak geçer. Aynı ad,
M.Ö. 800, 726, 705 yıllarından kalma Asur
valilerinin isimlerini bildiren belgelerde de
vardır. Bu adın, bölgenin ve şehrin ilk hâkimleri
olan Hurrilerden (Subaru) kaldığı kabul edilmektedir.
IV. asra ait Yunan ve Latin kaynaklarında
“Amid”, “Amida”, Süryanice belgelerde
“O’mid (beşik), Emit, Amide” şeklinde geçmekte
olan bu isim, Diyarbakır’ın M.S 639 yılında
Hz. Ömer döneminde fethedilmesinden sonra
Arapça kaynaklarda “Amid” şeklinde kullanılmıştır.
Hz. Osman döneminde, Müslüman
coğrafyacılar tarafından el-Cezire olarak adlandırılan
Yukarı Mezopotamya, buralara yerleşen
Arap kabilelerinin isimlerine göre Diyar-
ı Mudar, Diyar-ı Rabia, Diyar-ıBekr olmak
üzere üç komutanlık haline getirilmiştir.

 
 
 
Etiketler: DİYARBAKIR’IN, SİYASİ, VE, DİNİ, TARİHİ, (1),
Yorumlar
Diğer Yazılar
DOĞU ANADOLU'DA KADIN VE AİLE
DİYaRBaKIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (23)
DİYaRBakIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (22)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (21)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (20)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (18)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (17)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (16)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (15)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (14)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (13)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (12)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (11)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (10)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (9)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (8)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (7)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (6)
Diyarbakır’ın Siyasi Ve Dini Tarihi (5)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (4)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (3)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (2)
Diyarbakır’da kültür ve bilim
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-7
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-6
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-4
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-3
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-2
Diyarbakır’ın musiki kültürü (10)
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-1
Diyarbakır’ın musiki kültürü (9)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (8)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (7)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (6)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (5)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (4)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (3)
Diyarbakır'ın musiki kültürü (2)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)

Bizim Gazete
Yazarlar
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı