Yazı Detayı
30 Mart 2020 - Pazartesi 12:56
 
Diyarbakır’ın musiki kültürü (10)
M. Sıddık Algül
 
 

Diyarbakır’ın
musiki kültürü (10)
MehmedEs’ad Efendi’nin tespitine göre
Atrâbü’l-Asâr’da adı geçen Diyarbakılı musikişinasların
bestelerinde ve icra tarzlarında
Acem musikisi etkisi görülmektedir. Esad
Efendi, Osmanlı İstanbul’unun olağan musiki
üslubundan uzak ve biraz da İstanbul üslubuna
yabancı olarak Diyarbakırlı dört bestekârın
üslup ve lehçesini “Acemane” olarak nitelendirmektedir.
Zira XVII. yüzyılda Diyarbakır’da
daha eski bir mûsikî yaşamının anılarından,
bazı Arap-Fars musiki geleneklerinin devamından
ya da kalıntılarının varlığından söz
edilebilir. Bu sebeple Diyarbakır, mezkûr dönemde
Arap ve özellikle İran etkisi taşıyan bir
musiki geleneğinden gelen fakat İstanbul merkezli
Klasik Türk Musikisi ekolüne mensup
bir şehirdir. XVII. yüzyılda şiir ve musikinin
revaçta olduğu Diyarbakır’da her iki alanda
çok sayıda sanatkâr yetişmiştir. Musiki alanında
şöhreti İstanbul’a kadar ulaşan sekiz tanesi
hakkında Şeyhülislâm Mehmed Esad Efendi,
Atrâbü’l-Asâr’ında bilgi verirken, bunlardan
bazıları hakkında Ali Emiri Efendi’nin Tezkire-
i Şuara-yıAmid adlı eserinde de bilgi bulunmaktadır.
Kendileri de birer musikişinas olan
Hâfız Post ve Evliya Çelebi de eserlerinde
bazı Diyarbakırlı musikişinaslardan bahsetmektedirler.
Diyarbakırlı Musikişinasların tespit
edilen ve güftelerinden örnekler verilen 26
eser; Aşiran, Acem, Acemaşiran, Baba Tahir,
Hicâz, Uzzal, Hümâyûn, Şehnâz, Kürdî, Isfahan,
Ruhâvî, Uşşâk, Mâye, Hüseynî, Nişâbûr, Nühüft,
Segâh, Evc ve Irak makamlarındadır.
Mezkûr makamlarda bestelenmiş Murabba,
Nakış, Beste, Yürük Semâî, Şarkı ve İlâhî
formlarındaki eserler, Zencir, Çenber, Remel,
Muhammes, Hafif, Osmanlı Döneminde Diyarbakır’da
mûsikî kültürü ve mûsikîşinaslar
1923 Devr-i Revân, Evfer, Sengin Semâî,
Yürük Semâî, Aksak Semâî, Hâvi, Nim-Fahte,
Devr-i Kebir, Darbeyn, Nim-Devir ve Semâî
usulleri ile ölçülmüşlerdir. Görüldüğü gibi çok
sayıda makamın kullanıldığı fasıl mûsikîsi
formları büyük usuller ile bestelenmişlerdir.
Urfalı Yusuf Nabi Efendi’nin de mûsikî
ilmini 1600’lü yıllarda Diyarbakır’a giderek
oradaki üstadlardan öğrenmesi ve Nabi’nin
Halep’te yaşadığı dönem zarfında zaman zaman
Diyarbakır’a giderek oradaki şiir ve mûsikî
meclis ve etkinliklerine katılması, Diyarbakır’da
bu dönemde mûsikî seviyesinin iyi olduğunu
göstermektedir. Yukarıda hayatları ve mûsikî
faaliyetleri hakkında bilgi verilen Diyarbakırlı
mûsikîşinaslardanSeyyid Nuh’un, Yahya Kemal
Beyatlı’nın “Eski Mûsikîmiz” adlı şiirinde
Itrî, Hâfız Post ve Dede Efendi ile beraber
zikredilmiş olması takdire şayan bir durumdur.
Diyarbakırlı mezkûr mûsikîşinasların
bazı besteleri günümüze ulaşmıştır. Osmanlı
döneminde meşhur olan ve Atrâbü’lÂsâr’da
anlatılan Diyarbakırlı mûsikîşinaslar,
farklı mesleklere sahiptirler. Mûsikîyi doğrudan
meslek edinen bulunmamaktadır. Biri, Nakşibendî
tarikatı şeyhi, biri kuyumcu, biri bahçeci,
biri tımar sahibi, diğerleri ise ciltçidir.

 
 
 
Etiketler: Diyarbakır’ın, musiki, kültürü, (10),
Yorumlar
Diğer Yazılar
DOĞU ANADOLU'DA KADIN VE AİLE
DİYaRBaKIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (23)
DİYaRBakIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (22)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (21)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (20)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (18)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (17)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (16)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (15)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (14)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (13)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (12)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (11)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (10)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (9)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (8)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (7)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (6)
Diyarbakır’ın Siyasi Ve Dini Tarihi (5)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (4)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (3)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (2)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (1)
Diyarbakır’da kültür ve bilim
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-7
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-6
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-4
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-3
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-2
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-1
Diyarbakır’ın musiki kültürü (9)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (8)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (7)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (6)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (5)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (4)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (3)
Diyarbakır'ın musiki kültürü (2)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)

Bizim Gazete
Yazarlar
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı