Yazı Detayı
23 Mart 2020 - Pazartesi 13:28
 
Diyarbakır’ın musiki kültürü (4)
M. Sıddık Algül
 
 

Tezkire-i Şuara-yıÂmid adlı eserinde Diyarbakır’daki
şiir meclislerinden bahsederken
Urfalı Yusuf Nâbî Efendi’nin bir gelişinde
şehrin muğanniyan ve hanendeganıNâbî’ye
hürmeten onun şiirlerinden okumayı kararlaştırdıklarını
zikretmektedir. Ayrıca meşâyih ve
fuzaladan olup fenn-i musikinin ilmi ve ameli
kısmına vâkıf olan zevat-ı nadirenin de iştirak
ettiklerini ifade etmektedir. Nabi’nin İstanbul’a
gitmeden önceki gençlik yıllarında ve daha
sonra Halep’te yaşadığı yıllarda defalarca Diyarbakır’a
gelerek buradaki musiki meclislerine
katıldığı nakledilmektedir.
Özellikle gençliğinde Diyarbakır’ı
aralıklarla ziyaret eden Nabi’nin; dil, mûsikî
ve şiir konusunda bu şehirde ciddi tecrübeler
edindiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Diyarbakır’da
gerçekleştirilen şiir ve sohbet meclisleri,
mûsikî faaliyetlerine Osmanlı Döneminde
Diyarbakır’da musiki kültürü ve musikişinaslar
1917 de sahne olmuştur. Yaşadığı dönemde
Diyarbakır’da Kadiri ve Rifai tarikatlarının
temsilcisi şeyh Muhammed Şaban Kami Efendi,
alim, irfan sahibi, şair, mutasavvıf, mevlid
müellifi, hattat ve musikişinas olarak bilinmektedir.
Şaban Kami Efendi’nin talebesi İbrahim
Refet Efendi’nin Tarz-ı Cedid adlı mevlid
manzumesinin yörede icra edilmesi, Diyarbakır’da
dini musikinin gelişmesine katkı sağlamıştır.
Avni Erdemir, Anadolu Sahası Musikişinas
Divân Şairleri adlı kitabında Diyarbakırlı
iki musikişinas divan şairinden bahsetmektedir.
Avni Erdemir’in bahsettiği iki Diyarbakırlı
musikişinas şair, Ahu ve Ömri’dir. Fakat Diyarbakırlı
divan şairi Ömri, musikişinas değildir.
Ancak İstanbullu divan şairi Ömri musikişinastır.
Dolayısıyla isim benzerliğinden dolayı
İstanbullu Ömri ile Diyarbakırlı Ömri’nin biyografileri
birbirine karıştırılmıştır.
Diyarbakırlı Musikişinaslar
Osmanlı döneminde, XVI. ve XVII. yüzyıllarda
yaşamış Diyarbakırlı musikişinaslar hakkında
çeşitli kaynaklardan bilgi edinmekteyiz. Bu
kaynaklar, kronolojik olarak Hâfız Post’un
Güfte Mecmuası, Mehmed Esad Efendi’nin
Atrabul-Asar’ı ve Ali Emiri Efendi’nin Tezkire-
i Şuara-yıAmid adlı eseridir. Atrabül-Asar
esas alınarak ve oradaki ifadelere sadık kalınarak,
kısmen de sadeleştirilerek, diğer kaynaklarla
da desteklenmek suretiyle Diyarbakırlı
musikişinaslar alfabetik sıraya göre verilmektedir:
AhmedVerdî Çelebi Mahlası “Verdî”
olan Ahmed Çelebi, belde-i Amid’de doğmuş
ve orada 1718 yılında vefat etmiştir. Diyarbakır’da
Zergerani (kuyumcular) sınıfının kethüdasıdır.
Şöhreti, III. Sultan Ahmed Han
(1703-1730) dönemine rastlamaktadır. Küçük
yaştan itibaren musiki ilmini tahsil etmiş ve
ilm-i elhanüstadlarından belli ölçüde istifade
etmiştir. On kadar bestesi vardır. Hem bestekâr
hem de kemanzendir. Bestelediği eserlerle mûsikî
erbabından hayli takdir toplamıştır. Aşiran
makamında ve Zencir usulünde bir murabbaı
vardır: Alıp yine eline cam-ı zer-nigarın gül!
Safâ ile geçirir mevsim-i baharın gül! Hezâr-ı
zâr, zâr okur, gûş-i gül alışmıştır. Zaman olur
işitir nalesin hezârın gül! Ayrıca Baba Tahir
makamında ve Çenber usulünde bir murabbaı
mevcuttur: Nesîm-i bül-heves geysû-yı cananımdan
el çeksin! Çeker bir gün nedamet ahu
efganımdan el çeksin! İşittim der imiş bâd-ı
sabâya söyle Valiye! Perîşan eylerim züli perişanımdan
el çeksin.

 
 
 
Etiketler: Diyarbakır’ın, musiki, kültürü, (4),
Yorumlar
Diğer Yazılar
DOĞU ANADOLU'DA KADIN VE AİLE
DİYaRBaKIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (23)
DİYaRBakIR’In SİYaSİ VE Dİnİ TaRİHİ (22)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (21)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (20)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (18)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (17)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (16)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (15)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (14)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (13)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (12)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (11)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (10)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (9)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (8)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (7)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (6)
Diyarbakır’ın Siyasi Ve Dini Tarihi (5)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (4)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (3)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (2)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (1)
Diyarbakır’da kültür ve bilim
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-7
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-6
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-5
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-4
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-3
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-2
Diyarbakır’ın musiki kültürü (10)
Geçmişten Günümüze Hastalıklar-1
Diyarbakır’ın musiki kültürü (9)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (8)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (7)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (6)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (5)
Diyarbakır’ın musiki kültürü (3)
Diyarbakır'ın musiki kültürü (2)
DİYARBAKIR’IN SİYASİ VE DİNİ TARİHİ (19)

Bizim Gazete
Yazarlar
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı