Dünden Bugüne Kudüs-6

Romalılar MS 70 yılında Kudüs’ü ele geçirdiler ve şehri yıkıp halkı sürgün ettiler. Bu sırada Yahudilerin II. Mabet dedikleri bina da ortadan kalktı. Sonraki yıllarda bir miktar Yahudi ve Hristiyan şehre geri dönse de MS 135’te Bar Kohba isyanını bastıran İmparator Hadrian şehri tamamen yıkıp hiçbir iz bırakmamak için yerini sabanla sürdü ve sıfırdan pagan tarzda kurduğu şehre Aelia Capitolina ismini verdi. Şehre Yahudilerin girmesi kesinlikle yasaklandı ve girenin cezası ölüm olarak belirlendi. Asırlar boyunca Yahudiler, şehri ele geçirmek için Romalılar ve Persler nezdinde defalarca girişimde bulunsalar da Müslümanların şehri fethiyle giriş iznine kavuştular. Hz. Ömer zamanında şehri fetheden Müslümanlar, burada yaşayan Hristiyanlara da dokunmadılar ve ziyaret imkânını engellemediler. Asırlar boyunca Müslümanlarla birlikte Yahudiler ve Hristiyanlar şehirde huzur içerisinde yaşadılar. 1099’da şehri ele geçiren Haçlılar soykırım yaptı. Katledilen Müslüman ve Yahudilerin sel gibi akan kanı topuğu geçiyordu. Latin Kudüs Krallığı kuruldu ve şehirde sadece Hristiyanların yaşamalarına izin verildi. Haçlılar, Müslüman ve Yahudi ibadet mekânlarını ve eğitim gibi amaçlarla inşa edilen binalarını yakıp yıktılar, geriye kalan az bir kısmını ise kiliseye çevirdiler veya başka amaçlarla kullandılar. 1187’de doğunun şanlı komutanı Selahaddin Eyyubi, Haçlıları Kudüs’ü bırakmaya zorladı ve şehir tekrar İslami kimliğine kavuştu. Şehir Eyyubilerden sonra Memlükler ve Osmanlılar tarafından yönetildi. Bu hanedanlar döneminde Yahudiler ve Hristiyanların Kudüs’te yaşamasına ve şehri ziyaretine engel getirilmediği gibi yapılan sayısız binalarla şehre İslam mührü vurulmuş oldu.